* Thực trạngTrong những năm qua, mặc dù có nhiều cố gắng bảo vệ, phục hồi, tái sinh rừng, nhưng tấm lá chắn này đã ngày càng suy yếu, không còn thật sự “kiên cố” nữa. Hiệu quả phòng hộ, chắn sóng gió, bảo vệ đê ngày một sụt giảm cùng với đà sụt giảm vốn rừng, mà nguyên nhân được xác định chủ yếu do sự xâm thực ngày càng nghiêm trọng của biển bởi biến đổi khí hậu và tác hại con người.
Theo ông Nguyễn Thiện Pháp - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tiền Giang): Thống kê trong 10 năm qua, tốc độ xâm thực rừng phòng hộ ven biển Gò Công ngày một nghiêm trọng. Qua khảo sát của ngành chức năng có những vị trí bị mất rừng trung bình từ 8 đến 10m/năm. Thậm chí có đoạn như đuôi cồn Cống, huyện Tân Phú Đông, tốc độ xâm thực rất mạnh, từ 10 đến 15m/năm. Tại đoạn xung yếu, rừng bị xói lở nghiêm trọng, nên đai rừng còn lại rất mỏng nhất là đoạn từ Rạch Xẽo về cống Tân Thành thuộc địa phận hai xã Tân Điền và Tân Thành của huyện Gò Công Đông. Tại đây, nhiều đoạn rừng đã bị mất trắng. Để bảo vệ đê biển xung yếu trong tình trạng đã mất “lá chắn xanh”, tỉnh phải cho kè mái đê bằng bê tông cốt thép trên chiều dài toàn tuyến khoảng 3.000m.
Cùng với xói lở, xâm thực từ thiên nhiên, con người cũng là nhân tố quan trọng góp phần làm suy kiệt vốn rừng phòng hộ. Theo báo cáo của Hạt Quản lý đê và Rừng phòng hộ (Chi cục Thủy lợi) tỉnh Tiền Giang: Từ năm 2007 đến nay, toàn tuyến ghi nhận được 64 vụ vi phạm rừng phòng hộ với tổng diện tích xâm hại lên đến trên 221 ha. Trong đó chỉ mới xử lý được 19 vụ, còn lại 45 vụ chưa được xử lý đến nơi đến chốn. Vi phạm phổ biến nhất là chặt phá rừng bừa bãi, khai thác đất rừng vào mục đích nuôi tôm hoặc trồng cây, xây nhà ở, làm bến bãi trái phép. Đáng chú ý, liên tiếp trong hai năm 2010 và 2011, nghề nuôi tôm tại ven biển Gò Công lên hương, nên tình trạng đào ao nuôi tôm trái phép xâm hại rừng phòng hộ diễn biến phức tạp, diện tích phá rừng tăng mạnh. Ngoài ra, còn phải kể đến nguyên nhân các hộ nhận khoán rừng chưa thực sự quan tâm bảo vệ và quản lý rừng phòng hộ được giao, chưa hợp tác chặt chẽ với đơn vị chủ rừng để kịp thời ngăn chặn những hành vi chặt phá rừng do các đối tượng từ những nơi khác đến lén lút phá rừng trái phép....
Nguy cơ mà rừng phòng hộ ven biển Gò Công đang đối mặt rất lớn. Nguy cơ càng lớn hơn khi những đoạn xung yếu, đoạn bị xâm thực mạnh đã mất đai rừng phòng hộ còn việc trồng mới, khôi phục trong tình hình hiện nay không khả thi nhất là đoạn xung yếu Tân Điền - Tân Thành (Gò Công Đông) và Cồn Cống (Tân Phú Đông). Nguyên do bởi xói lở nghiêm trọng nên cây rừng không còn chỗ đứng, cứ trồng xuống là bị sóng đánh trôi mất. Theo thống kê của Hạt Quản lý đê và Rừng phòng hộ (Chi cục Thủy lợi) tỉnh Tiền Giang, năm 2006 diện tích rừng phòng hộ ven biển Gò Công có tổng diện tích trên 1.677 ha thì đến năm 2012, diện tích rừng cũng chỉ còn khoảng trên 1.611 ha, trong đó riêng mất do xâm thực từ biển 81 ha, mặc dù trong thời gian này địa phương đã tổ chức trồng được trên 400 ha.
* Tìm giải pháp
Làm thế nào bảo vệ “lá chắn xanh” rừng phòng hộ ven biển Gò Công, phát huy tốt vai trò chắn sóng gió, bão tố và nguy cơ nước biển dâng tấn công vào đất liền là vấn đề được các ngành, các cấp tỉnh Tiền Giang hết sức quan tâm. Giải pháp nào khả thi để đạt hiệu quả, ít tốn tiền của và công sức của Nhà nước và nhân dân, tạo điều kiện để bà con an tâm an cư lạc nghiệp.
Theo ông Nguyễn Thiện Pháp, địa phương đang tăng cường công tác quản lý và bảo vệ rừng phòng hộ ven biển Gò Công gắn với ngăn chặn xâm hại rừng và phát triển vốn rừng ven biển. Tỉnh thực hiện nhiều nhóm giải pháp quan trọng, trong đó coi trọng tăng cường tuyên truyền vận động nâng cao ý thức người dân trong công tác bảo vệ và phát triển rừng, giải quyết chính sách về đất rừng phòng hộ và tăng mức hỗ trợ cho hộ nhận khoán quản lý và bảo vệ rừng.
Bên cạnh đó, thực hiện tốt qui chế phối hợp giữa UBND hai huyện duyên hải là Gò Công Đông, Tân Phú Đông với ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn trong công tác quản lý rừng tại địa phương, đồng thời xử lý nghiêm minh theo pháp luật những trường hợp xâm hại rừng và tài nguyên rừng. Ngoài ra, tỉnh cũng đã lập dự án gây bồi đoạn xung yếu để trồng rừng và tái tạo vốn rừng phòng hộ tại đây mà trong nhiều năm qua đã bị phá hủy toàn bộ do nước biển và sóng gió xâm thực. Dự án này có qui mô vốn lên đến 100 tỷ đồng, trong quá trình khởi động đang thực sự mang lại tin vui cho những ai thiết tha bảo vệ rừng phòng hộ Gò Công.
“Trồng rừng trên đất bị xâm thực rất khó, rất tốn kém, nhưng việc bảo vệ được rừng càng khó hơn. Vai trò chính ở đây là con người, là nhân dân. Làm sao để mọi người dân hiểu, ý thức về tầm quan trọng sống còn của rừng phòng hộ ven biển Gò Công trong đời sống đối với cư dân tại đây. Từ đó, mọi người chung tay, chung sức bảo vệ, không vì lợi ích cá nhân, lợi ích trước mắt mà đang tâm hủy hoại, xâm hại. Có như thế mới mong rừng phòng hộ ven biển Gò Công thực sự trở thành “lá chắn xanh” kiên cố bảo vệ đê biển, bảo vệ sản xuất và đời sống người dân miền biển vốn quanh năm lo âu biến đổi khí hậu và nước biển dâng mang lại nhiều hệ lụy hôm nay cũng như trong tương lai” - ông Nguyễn Thiện Pháp chia sẻ.