Báo cáo hiện trạng môi trường nhằm mục đích đánh giá tác động môi trường, cung cấp cơ sở thực tiễn để xem xét các tác động qua lại của phát triển kinh tế - xã hội và môi trường, kịp thời điều chỉnh kế hoạch phát triển hay bổ xung, tăng cường các giải pháp bảo vệ môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước.
Năm 2005, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho tiến hành song song xây dựng 2 báo cáo: Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia - phần tổng quan và Báo cáo chuyên đề về Đa dạng sinh học.